Қазақстанда рейтингтік агенттіктердің қызметі реттелді
Несие рейтингтік қызметін реттеудің негізгі мақсаты — рейтингтер пайдаланушыларының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды, сондай-ақ мемлекеттік реттеу, бақылау және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау міндеттерін жүзеге асыру үшін танылған несие рейтингтік агенттіктердің қызметінің ашықтығы мен тәуелсіздігін қамтамасыз ету.
Заңда қызметті реттеудің принциптері мен несие рейтингтік агенттіктердің классификациясы белгіленеді. Сондай-ақ, несие рейтингтік агенттіктердің корпоративтік басқару, мүдделер қақтығыстарын басқару, ақпаратты жариялау, ішкі бақылау жүйелерін ұйымдастыру және рейтингтік қызметті жүзеге асыру жөніндегі талаптар реттеледі.
Қазақстандық рейтингтік агенттікті құру қарастырылған, оның құрылтайшыларының бірі Ұлттық банк болады.
Құжатта Қазақстанда мынадай несие рейтингтік агенттіктердің түрлері жұмыс істейтіні айтылған:
қазақстандық рейтингтік агенттік; халықаралық рейтингтік агенттік; шетелдік рейтингтік агенттік.
Несие рейтингтік қызметті РК-да тек несие рейтингтік агенттіктер жүзеге асыра алады.
Несие рейтингтік агенттігі мынадай рейтингтерді тағайындайды:
несие рейтингі; корпоративтік басқару рейтингі; исламдық қаржыландыру принциптеріне сәйкестік рейтингі; мемлекеттік несие рейтингі; тұрақты даму рейтингі; басқа рейтинг түрлері.
Заңда рейтингтік агенттіктердің жұмысына қатысты негізгі талаптар анықталады. Олар пайдаланылатын ақпараттың сапасы мен дұрыстығына, әдістемелердің ашықтығы мен негізділігіне қатысты. Рейтингтік агенттіктердің қаржылық тұрақтылығы мәселелері бөлек реттеледі.
Сондай-ақ, қазақстандық рейтингтік агенттіктің меншікті капиталының мөлшері мен құрылымы реттеледі. Атап айтқанда, қазақстандық рейтингтік агенттіктің жарғылық капиталы құрылтайшылардың акцияларды тек ақшаға төлеу арқылы қалыптасады, халықаралық рейтингтік агенттіктерден басқа. Осы орайда, қазақстандық рейтингтік агенттіктің жарғылық және меншікті капиталының минималды мөлшері уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісімен белгіленеді.
Қазақстандық рейтингтік агенттіктің басшылық қызметкерлері:
басшы және басқару органы мүшелері; атқарушы органның басшысы және мүшелері; бас бухгалтер; ішкі бақылау қызметінің басшысы.
Қазақстандық рейтингтік агенттіктің басшылық қызметкері лауазымын атқара алмайтын тұлға:
жоғары экономикалық, заңгерлік, математикалық немесе техникалық білімге ие емес; халықаралық қаржы ұйымдарында, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын бақылау және қадағалау, қаржылық қызметтер көрсету, аудит қызметі, несие рейтингтік қызметтер көрсету және т.б. салаларында осы бапта белгіленген еңбек өтілі жоқ;
мінсіз іскерлік беделге ие емес; тағайындау немесе басшылық қызметке сайлану туралы келісімін қайтарып алған немесе осы және (немесе) басқа қаржы ұйымында, банк, сақтандыру холдингі, осы және (немесе) басқа банк филиалында — РК резиденті емес, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалында — РК резиденті емес, сақтандыру брокерінің филиалында — РК резиденті емес, қызметтік міндеттерін орындаудан шеттетілген;
Аталған талап соңғы он екі ай ішінде уәкілетті органның басшылық қызметкерін тағайындау немесе сайлау туралы келісімді қайтарып алу туралы шешім қабылдағаннан кейін қолданылады;
парақорлық қылмыс жасаған немесе парақорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін әкімшілік жазаға тартылған, өтініш берілген күннен үш жыл бұрын.
Қазақстандық рейтингтік агенттік басшылық қызметкерлерін тағайындау немесе сайлау кезінде аталған талаптарға сәйкестігін өз бетінше тексереді.
Заң 21 қазаннан бастап күшіне енеді, 2027 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енетін нормаларды қоспағанда.
Бұрын біз отандық рейтингтік инфрақұрылымды құру рейтингтік қызметтердің құнын төмендетуге мүмкіндік беретінін, бұл олардың қолжетімділігін кең ауқымды компаниялар, әсіресе шағын және орта бизнес үшін арттыратынын жазған болатынбыз.
