Қазақстан ұлттық крипторезерв құра бастады
Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің (МИИЦР) Energyprom.kz редакциясына берген мәліметтеріне сәйкес, 2023 жылдан 2026 жылдың мамырына дейін Қазақстан аумағында аккредиттелген майнинг пулдары арқылы шамамен 7,2 мың биткоин (BTC) өндірілді. Оның жартысы — 3,4 мың BTC — 2024 жылға тиесілі, ал 2,3 мың BTC нарық қатысушылары «майн» өткен жылы өндірді. Биылғы жылдың бес айында алынған цифрлық активтердің көлемі 519,5 BTC құрады. Біз алынған криптовалютаны теңгеге аудармаймыз, өйткені тек жылдық, ал айлық деректеріміз жоқ, ал биткоинның курсы бір жыл ішінде жоғары құбылмалылықты сақтайды.
Дереккөздің мәліметтері бойынша, қазіргі уақытта ел аумағында 78 цифрлық майнинг субъектісі жұмыс істейді. Бұл 2023 жылдың соңынан бергі максимум. Жалпы санының тек 35-і өздерінің деректер орталықтарына ие, олардың 16-сы Астанада, 10-ы Алматыда, қалғандары басқа өңірлерде орналасқан. 43 заңды тұлға өз жабдықтарын басқа компаниялардың сервис орталықтарында орналастырады. МИИЦР РК хабарлағандай, цифрлық майнинг үшін аппараттық-бағдарламалық кешендер реестріне 465 мыңнан астам криптовалюта өндіруге арналған жабдық енгізілген. Цифрлық майнерлер статусына ие барлық компаниялар, қолданыстағы заңнамаға сәйкес, РК резиденттері болып табылады. Алайда, бұл Қазақстанда жеке шетелдік инвестициялармен компания құрылмайды дегенді білдірмейді.
2023 жылдан 2025 жылға дейінгі кезеңде мемлекеттік бюджет «ақ» майнерлерден шамамен 35 млрд теңге көлемінде салық төлемдері алды. Осылайша, жылдық сома алынған цифрлық активтердің динамикасына пропорционалды түрде өсті. Бұл, майнинг жабдықтарын импорттау кезінде төленген қосылған құн салығы есебінен қалыптасқанын білдіреді. Бұл туралы редакцияға МИИЦР РК Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетіне сілтеме жасап хабарлады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық статистика бюросының (БНС) АСПиР РК есептерінен алынған ақпарат бойынша, өткен жылы цифрлық майнинг және деректер өңдеу орталықтарын жалға алу саласындағы қызмет көлемі 229,9 млрд теңге болды. Бұл соманың басым бөлігі (119 млрд теңге) деректер орталықтары ұсынған қызметтерге, ал аз бөлігі (110,9 млрд теңге) цифрлық майнинг секторындағы қызметтерге тиесілі.
БНС сарапшылары тек қазақстандық майнерлер ұсынған қызмет көлемі туралы ғана емес, сонымен қатар бұл қызметтерді кім төлейтіні туралы да деректер жинайды. Мұндай ақпарат қызықты, өйткені цифрлық майнинг саласындағы қызметтердің қанша көлемі шетелге «кететінін» бағалауға мүмкіндік береді. Мысалы, өткен жылы 110,9 млрд теңге көлеміндегі қызметтердің жалпы сомасынан 1,5 млрд теңгені резидент емес тұлғалар алды. Олардың қызмет алушылар арасындағы үлесі 1,3% құрады. Деректер орталықтарын жалға беретіндер арасында резидент еместер барлық ұсынылған қызметтердің 5,2% құрады.
«Алынған цифрлық активтерді жүзеге асыру цифрлық активтер биржалары, халықаралық платформаларды қоса алғанда, жүзеге асырылады. Осыған байланысты цифрлық активтердің соңғы сатып алушылары әртүрлі юрисдикциялардың тұлғалары мен ұйымдары болуы мүмкін. Сондықтан, қазақстандық субъектілердің цифрлық майнингті жүзеге асыру фактісі алынған цифрлық активтердің тек РК резиденттерімен сатып алынатынын білдірмейді», — деп түсіндірді МИИЦР РК басқармаларының бірінің жетекшісі Айнур Альмұханова.
БНС деректері сондай-ақ, қай өңірлерде майнерлер жиі тіркелетінін, ал қай өңірлерде өз серверлік бөлмелерін пайдалануға беретін деректер орталықтары орналасқанын анықтауға мүмкіндік береді. Өткен жылы «Цифрлық майнингті жүзеге асыру қызметі» категориясындағы барлық ұсынылған қызметтердің 81,5%-ы Астанаға тиесілі: 90,3 млрд теңге. Бұл елдің басты мегаполисінің ерекше статусымен, Халықаралық қаржы орталығы «Астана» жұмысымен, криптобиржалармен және әртүрлі қосымша қызметтермен байланысты. Алматыда көрсеткіш айтарлықтай төмен болды: 18,7 млрд теңге.
Ал өз деректер өңдеу орталықтарын жалға беретін компаниялар елдің әр өңірінде дерлік бар. Дегенмен, осы категориядағы қызметтердің ең үлкен үлестері (барлығы 70,2%) де ірі мегаполистерге тиесілі. Астаналық компаниялар өткен жылы 35 млрд теңге көлемінде осындай қызметтер көрсетті, алматылықтар — 48,6 млрд теңге. Одан кейін Павлодар (16,9 млрд теңге) және Ақтөбе (6,5 млрд теңге) облыстары келеді.
